Zorginstelling De Lichtenvoorde loopt voorop met beleid rond seksuele voorlichting en voorkomen van misbruik
Gehandicapten lopen een groter risico om slachtoffer te worden van seksueel misbruik omdat ze kwetsbaar zijn. Maar ze maken ook meer kans om zelf grensoverschrijdend gedrag te vertonen of zelf pleger te worden. Soms met de ‘beste’ bedoelingen.
Een voorbeeld is een volwassen gehandicapte man met een verstandelijk ontwikkelingsniveau van een kind van drie jaar. Hij speelt in zijn wijk in een zandbak en krijgt daar een erectie. Buurtbewoners die de bolling in zijn broek zien waar de man overheen wrijft, kunnen het ook zo uitleggen dat ze met een pedofiel van doen hebben.
„ Zo’n incident kan tot een hetze in het dorp leiden”, weet clustermanager Anton Stoltenborg van gehandicapteninstelling De Lichtenvoorde met cliënten in onder meer Neede, Winterswijk, Groenlo en Eibergen. De Lichtenvoorde loopt samen met een aantal andere instellingen in Nederland voorop als het gaat om het ontwikkelen van beleid hoe om te gaan met seksuele voorlichting, seksueel misbruik en de preventie ervan.
De instelling heeft een themaboekje Intimiteit, lichaamsbeleving en seksualiteit gemaakt om een gevoelig liggend onderwerp beter bespreekbaar te maken. Het boekwerk is bedoeld voor cliënten, personeel, ouders maar ook als voorbeeld voor andere gehandicapteninstellingen die nog niet zover zijn.
„Tien jaar geleden begonnen we met ontwikkeling van beleid. Dat gebeurde na incidenten waarbij cliënten op seksueel gebied grenzen overschreden. Toen werd ons duidelijk dat personeelsleden en ouders het heel moeilijk vonden om over te praten. In zekere zin speelt dat nog altijd. Er komen hier jongeren binnen die niet zijn voorgelicht. Onder het mom ‘je moet geen slapende honden wakker maken’. Maar een gehandicapte heeft evengoed seksuele gevoelens”, zegt Stoltenborg.
De doelgroep is kwetsbaar. Onderzoek wijst uit dat 60 procent van de mensen met een beperking ervaring heeft met misbruik. Dat kan zijn door een familielid, en personeelslid, maar in 36 procent van de gevallen door iemand anders met een beperking.
Alle 650 personeelsleden van De Lichtenvoorde volgen de training „Bespreekbaar maken van seksualiteit en het voorkomen van seksueel misbruik.” Daarbij leren ze signalen van misbruik herkennen. Elk van de 55 teams binnen de organisatie telt een taakhouder die specifiek belast is met dit onderwerp en moet zorgen dat het onder de aandacht blijft van de medewerkers.
Verder wordt in het zorgplan dat voor iedere individuele gehandicapte wordt opgesteld een passage gewijd aan diens seksuele ontwikkeling. „ Als het nodig is, verzorgen wij de seksuele voorlichting. Maar we trainen cliënten ook om voldoende weerbaar te zijn. Of ze bewust te maken van hun gedrag. Als meisjes zich heel uitdagend kleden en op een onhandige manier aandacht vragen, kan dat bij jongens seksuele gevoelens opwekken waar de meisjes helemaal niet op uit zijn”, aldus Stoltenborg. Gehandicapten wordt gewezen op de gevaren van loverboys en de risico’s van sociale media. „ Als iemand je vraagt je uit te kleden voor de webcam, wat doe je dan? Daarover spreken wij met bewoners. Ook hebben we bepaalde huisregels. Kijk, masturberen mag, maar niet in de woonkamer ten overstaan van anderen. Dat laatste moeten we de mensen leren. Zoals die man met zijn erectie in de zandbak moet leren dat zelfbevrediging niet in de speeltuin hoort”, aldus de clustermanager.
Hij verhult niet dat onder de 900 cliënten gehandicapten zijn die seks hebben, ook wel met elkaar. Daar is niets mis mee, zolang het maar op vrijwillige basis is, aldus de visie van De Lichtenvoorde. Een instrument dat wordt gebruikt bij seksuele voorlichting aan gehandicapte kinderen is een etalagepop die ze kunnen aankleden. Hoe ziet een jongen eruit en hoe een meisje? „Bij de pop hoort kleding voor mannen en voor vrouwen. Met klittenband kunnen ze dat op de pop plakken. Autisten bijvoorbeeld kun je niet voorlichten aan de hand van boekjes met tekst. Ze snappen het pas als ze dingen kunnen aanraken, voelen en tastbaar maken. Vandaar ook de pop”, legt Stoltenborg uit.
Bron: "Seks gehandicapten is vaak taboe" TC Tubantia 20/08/2011 |
