Zorg kan niet meer zonder vrijwilligers

Thuiszitten was niets voor de inmiddels 67-jarige Jan Huijbers uit Huissen. Als 55-jarige mocht hij met vervroegd pen­sioen. „ Daar zat ik dan. Veertig jaar lang had ik een dagtaak van acht uur gehad. Nietsdoen was echt niets voor mij.” Dus ging hij vrijwilligerswerk doen. „Dit werk maakt mij gelukkig.”

Maandagochtend beheert hij het winkeltje van verzorgingshuis Sancta Maria, waar kleine extra’s zoals koekjes, koffie en toiletpa­pier te koop zijn. „Die lach in hun ogen, als ze te kennen geven dank­baar te zijn dat iemand ze helpt.Daar doe ik het voor.”
Op andere dagen werkt hij aan het samenstellen van het huisblad van het verzorgingshuis. Ook helpt hij regelmatig als er ’s avonds activitei­ten zijn. „Dan schenk ik koffie en thee in en later op de avond nog een borreltje.”

 
_{Jan Huijbers werkt als vrijwilliger in het winkeltje van verzorgingshuis Santa Maria in Huissen.
foto Ilvy Njiokiktjien/ ANP}

Gemiddeld werkt hij er vijftien tot twintig uur per week. „Het verzorgingshuis heeft mensen nodig, maar er is geen geld voor. En ik heb er schik in.”

Het is zoals vrijwilligerswerk hoort te zijn volgens bestuurslid Els Berman van de Nationale Orga­nisaties Vrijwilligerswerk. „ Het zijn mensen die vanuit hun hart werken. Dat is goed voor de instel­ling, de bewoners en voor de vrij­williger zelf. Maar het moet wel vrijwillig blijven.” En juist daarin wringt het momenteel.

Door beperktere budgetten en per­soneelstekorten in de zorg, is deze sector zwaar gaan leunen op de in­zet van vrijwilligers. Er staan dui­zenden vacatures open. Bij ver­pleeg- en verzorgingshuizen wer­ken inmiddels meer dan 100.000 vrijwilligers. Ter vergelijking: bij de instellingen werken nog maar 136.000 verpleegkundigen en ver­zorgenden. In de hele zorgsector werken zelfs 450.000 vrijwilligers.
„Dit is een zorgwekkende ontwik­keling.” Want zonder die vrijwilli­gers is persoonlijke aandacht al bijna niet meer te geven. En het gaat niet langer alleen om dat kop­je koffie en een praatje. Van het be­heren van de winkeltjes, de horeca en de receptie, tot aan het weg­brengen en begeleiden van bewo­ners tijdens uitjes: het wordt ge­daan door vrijwilligers. Daarnaast komt het voor dat vrijwilligers ta­ken verrichten die eigenlijk voorbe­houden zijn aan beroepskrachten, zoals het helpen met eten, douchen en het geven van medica­tie. Bij grote zorginstellingen zoals het Amsterdamse Cordaan en de Twentse Carint Reggeland Groep staan tientallen tot honderden va­catures open voor vrijwilligers. Dit naast de duizenden vrijwilligers die zij al in dienst hebben.

Brancheorganisatie Actiz erkent dat vrijwilligerswerk een noodza­kelijk onderdeel is geworden van de zorgverlening. „Dit kan niet an­ders. De budgetten zijn inmiddels zo beperkt dat welzijnsactiviteiten er niet meer uit bekostigd kunnen worden”, zegt een woordvoerder.
De Groningse zorginstelling ZINN kwam vorig jaar negatief in het nieuws met dezelfde boodschap. Bij die instelling is het kiezen of delen: óf betalen voor een omme­tje, óf een extra douchebeurt, óf hopen dat een vrijwilliger het wil doen. Volgens Berman is de vrij­blijvendheid steeds verder te zoe­ken. Zo kreeg zij klachten van vrij­willigers die te horen hadden ge­kregen dat zij, zonder hun mede­weten, extra waren ingedeeld, zo­dat de vaste krachten vrij konden krijgen. „ Ik heb hen gezegd dat ze dit niet hoeven te pikken.”

_{Bron: 'Zorg kan niet meer zonder vrijwilligers' TC Tubantia door Jacqueline Steenwijk}