Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) schrapt per 1 januari 2012 het totale budget voor tolk- en vertaaldiensten in de zorg. Dat blijkt uit een brief die minister Edith Schippers en staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten op 25 mei aan de tweede kamer stuurden. Hierin geven ze invulling aan de bezuinigingen op VWS-subsidies. 'Patiënten zelf verantwoordelijk'.
'Patiënten/cliënten (of hun vertegenwoordigers) zijn zelf verantwoordelijk voor het machtig zijn van de Nederlandse taal. Een regeling vanuit de Rijksoverheid om tolk- en vertaaldiensten in de zorg te vergoeden past daar niet bij en daarom stoppen wij deze per 1 januari 2012,' schrijven Schippers en Veldhuijzen van Zanten.
WGBO
Dat is echter in tegenspraak met de Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomst (WGBO), waarin staat dat zorgverleners de verantwoordelijkheid hebben om op duidelijke wijze met de patiënt te communiceren over diens behandeling en gezondheidstoestand.
Ludwien Meeuwesen, hoofddocent algemene sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht, zei hierover eerder in Trouw: 'Dan moeten mensen maar Nederlands leren, wordt er gezegd. Maar zo simpel ligt het niet. Na een inburgeringscursus kunnen mensen zich redden in een winkel, maar een goed gesprek bij de dokter vraagt wel wat meer kennis van de Nederlandse taal.' Ook zij benadrukt dat het de verantwoordelijkheid van de arts is om een tolk te regelen.
Familielid als tolk?In de brief wordt geopperd dat de patiënt zelf iemand mee kan nemen 'zodat patiënt/cliënt en zorgverlener elkaar beter begrijpen.' Dit argument is in strijd met de
veldnormen over de inzet van tolken die door VWS op advies van de Inspectie voor de Gezondheidszorg zijn opgesteld in 2005.
Overigens gebeurt het in de praktijk veelvuldig dat patiënten een familielid of kind meenemen naar de arts om te tolken. Dit kan soms werken, maar heeft vooral nadelen. Tolken is een vak en van familieleden kan geen professionaliteit op dit terrein worden verwacht. Kinderen van patiënten doen dit soms tegen hun zin of schamen zich. Of ze worden te veel belast, bijvoorbeeld als ze slecht nieuws moeten overbrengen.
'Voor eigen rekening'
Uit recent
internationaal onderzoek in vijf Europese landen onder leiding van de Universiteit Utrecht blijkt dat professionele tolken bijna altijd de voorkeur hebben in de zorg boven informele tolken. De minister en staatssecretaris opperen: 'Indien gewenst kan bij een taalprobleem een patiënt/cliënt ook zelf voor eigen rekening een professionele tolk of vertaler inhuren.' Of de zorgverlener kan de kosten voor een tolk op zich nemen, zo suggeren ze in de brief.
Nederland nu nog voorloper
In 2010 hebben zorginstellingen meer dan 152.000 tolkuren afgenomen en meer dan 11 miljoen woorden laten vertalen, zo blijkt uit de cijfers van het Tolk- en Vertaalcentrum Nederland (TVcN). In totaal ging het om 185.000 diensten, een stijging ten opzichte van 2009 (173.0000). De GGZ, jeugdzorg, ziekenhuizen en gehandicaptenzorg maken het meest gebruik van tolken.
Nederland loopt in de voorhoede van Europa op dit moment met al bijna 40 jaar een professionele tolken- en vertaalservice via de TVcN waarbij gebruik bijna altijd vergoed wordt voor zorgverleners. Belangrijk, omdat de zorg zo voor iedereen toegankelijk is, zo betoogden eerder zorgverleners in de GGZ. Met de beoogde maatregel van VWS verdwijnt deze voorbeeldpositie.
Uitzondering
De vergoedingen voor tolk- en vertaaldiensten in de gezondheidszorg wordt geheel gestopt, per januari 2012. Andere bezuinigingen bij VWS zoals die op subsidies voor patiënten- en ouderenorganisaties, betreffen een deel van het budget of worden in vier jaar tijd afgebouwd.
VWS noemt een uitzondering voor het schrappen van de tolkenvergoeding: 'Vanuit het oogpunt van bescherming van verblijfsgegevens wordt een uitzondering gemaakt voor de inzet van tolk- en vertaaldiensten in de Vrouwenopvang. Daar wordt de inzet van deze diensten financieel gecompenseerd via de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang.'
Bron: 'Vergoeding tolken...' Ministerie van VWS, Mikado, TVcN 28/05/2011 
