Bestuursakkoord
Dat het woud aan regelingen voor de arbeidsmarkt plaatsmaakt voor één nieuweWetWerken naar Vermogen - daar zijn weinig bestuurders tegen. Het is de uitvoering die veel weerstand oproept.
Eén wet, twee wethouders en hun worsteling
De een is niet zonder zorgen maar ziet kansen, de ander mist solidariteit en financiële middelen. Twee wethouders - Myra Koomen (Enschede) en Mariska ten Heuw (Hengelo) - over de omstreden Wet Werken naar Vermogen.
Door: Teun Staal
De bespiegelingen over het bestuursakkoord brengen de klassieke links-rechts- tegenstelling haarfijn aan het licht. Wie via Google zoekt op ‘ SP en bestuursakkoord’ leest hoe Emile Roemer tekeer gaat tegen de plannen die nu voorliggen. De economische crisis, fulmineert de SP-voorman, wordt afgewenteld op degenen die solidariteit en ondersteuning nodig hebben. Ter rechterzijde daarentegen wordt betoogd dat mensen die tot de onderkant van de arbeidsmarkt worden gerekend eindelijk worden aangesproken op wat zij kunnen en dat het louter toestoppen van een uitkering slechts leidt tot een leeg bestaan.
Voor alle helderheid: het bestuursakkoord is veel meer dan de gewraakteWetWerken naar Vermogen. Het onderhandelaarsakkoord zestig pagina’s dik - handelt bijvoorbeeld ook over vermindering van de regeldruk en de digitale dienstverlening door de overheid. Het zijn zaken die op brede instemming mogen rekenen.
Ook de decentralisatie van de AlgemeneWet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de jeugdzorg krijgen een plaats in het akkoord. En al zorgen de laatstgenoemde twee onderwerpen al voor meer reuring in de gemeenten - zo krijgen de lokale overheden de jeugdzorg er als verantwoordelijkheid bij, maar is er wel 300 miljoen euro minder beschikbaar voor deze taak - het is niets vergeleken bij de deining rond de ingrepen in de sociale werkvoorziening ( sw) enWajong.
Die eerste sector - werkplek voor mensen met een arbeidsbeperking, gaat goeddeels op slot. Er blijft landelijk ruimte voor 30.000 mensen in de sociale werkvoorziening, de resterende 70.000 moeten een plaats vinden op de reguliere arbeidsmarkt.
Aldus is de hoop en verwachting. Ook deWajong voorziening voor jonggehandicapten wordt drastisch beperkt en is straks nog slechts bestemd voor jongeren die 80 tot 100 procent arbeidsongeschikt zijn.
„Dat er voor al die regelingen die we nu kennen straks één wet komt, daar valt veel voor te zeggen”, zegt de Hengelose SP-wethouder Mariska ten Heuw. „Het wordt er een stuk duidelijker op, je gaat de verkokering tegen en voorkomt dat werkzoekenden overal shoppen voor een uitkering. Het probleem is veel meer dat het rijk de gemeenten niet de middelen geeft om deze nieuwe wet fatsoenlijk uit te voeren.”
Haar Enschedese collega Myra Koomen ( CDA) is evenmin zonder zorgen. Die heeft zij, net als Ten Heuw, vooral over de financiën.
„Dat wordt passen en meten, het zou goed zijn als het kabinet ons wat dat betreft iets meer ruimte zou geven. Maar dat er één wet komt is goed. Dat is voor werkgevers, waarvan je tenslotte ook één groep hebt, en werknemers een stuk duidelijker. En we kijken naar wat mensen wel kunnen, niet naar wat hun beperkingen zijn. We hebben als samenleving mensen te lang in een uitkering laten zitten.
In Enschede werken al veel mensen met behoud van uitkering. Als mensen werken, hoe beperkt ook, dan is dat gewoon goed; voor hun zelfbeeld en eigenwaarde en voor de samenleving.”
Koomen is al met al voorstander van het akkoord, ook met betrekking tot deWetWerken naar Vermogen. Ze is dat vooralsnog slechts als mede- onderhandelaar namens de gemeenten met het rijk; het gemeentebestuur van Enschede waarvan zij deel uitmaakt moet nog een formeel standpunt innemen.
Koomen weet dat ze te maken heeft met een gemeenteraad die kritisch is; die vindt de gevolgen voor de sociale werkvoorziening in ruime meerderheid onacceptabel. Koomen wijst er op dat aan de financiële rechten van de huidige groep sw’ers niet zal worden getornd. „Die rechten zijn gegarandeerd”, zegt Koomen.
Die beloofde rechtszekerheid plaatst een gemeente als Hengelo voor een fors probleem. Ten Heuw wijst er op dat het kabinet de vergoeding ( loon en bijkomende kosten) voor mensen in de sociale werkvoorziening aanzienlijk wil terugbrengen. Die ging al van 27.000 naar de huidige 25.000, maar dient verder te worden gereduceerd naar 22.500 euro. „Hoewel de rechten worden gegarandeerd krijgen we als gemeenten niet de middelen om dat uit te voeren. Dat leidt alleen hier in Hengelo alleen al tot een tekort van 1,5 miljoen euro. Landelijk praat je over 230 miljoen.
Dan moeten we hier in Hengelo ook nog eens terug met ons participatiebudget, zeg maar het geld waarmee we mensen weer aan het werk helpen, van 10 naar 2,4 miljoen. Dat getuigt niet van solidariteit.”
Collega Koomen is, los van haar financiële zorgen, gecharmeerd van het systeem van loondispensatie.
Dat schrijft voor dat werkgevers mensen in dienst kunnen nemen maar vrijgesteld zijn van de verplichting om werknemers die recht hebben op een Wwnv-uitkering het wettelijk minimumloon te betalen. Die werkgever betaalt slechts de loonwaarde; het deel dat de werknemer arbeidsproductief is.
Daarnaast ontvangt hij of zij een aanvullende uitkering, waarmee de betrokken werknemer tot aan honderd procent van het wettelijk minimumloon komt. „Met loondispensatie”, zegt Koomen, „hebben we een instrument waarmee we een appel kunnen doen op werkgevers, waarmee we een beroep doen op hun maatschappelijke betrokkenheid om een bepaalde groep mensen ondanks hun beperking toch in dienst te nemen. Er zijn overigens veel werkgevers aan wie dat principe van maatschappelijk ondernemen heel goed toevertrouwd is.
Maar het was te veel eenrichtingverkeer, het hing te veel af van de goedertierenheid van de ondernemer. Nu wordt er vanuit de overheid ook iets tegenover gezet. Dat is een belangrijke ontwikkeling, dat is winst.”
Ten Heuw plaatst een kanttekening bij de door Koomen bejubelde loondispensatie. Er is een adder onder het gras: „Die loonwaarde hoeft niet meteen te worden aangevuld”, weet de Hengelose wethouder. Er bestaat straks tot maximaal negen jaar de theoretische mogelijkheid om dat loon niet aan te vullen. Dat heet dan een prikkel. Maar echt sociaal is het natuurlijk niet.”
Ten Heuw voorziet nog een probleem. „ Door de uitstroom die ze voor ogen hebben voor de sociale werkvoorziening zullen al die sw- bedrijven drastisch veranderen, qua profiel en productie. Je houdt toch de wat zwakkeren over in de sociale werkvoorziening en dat heeft gevolgen voor de productie. We hebben hier een prachtig sw- bedrijf dat zelfs eigen vermogen heeft. Maar ik vrees dat daar weinig van overblijft.”
Maar een eventuele gemeentelijke afwijzing van het bestuursakkoord op 8 juni tijdens het VNG-congres leidt tot niets, waarschuwt Koomen. „Dan staan we met lege handen. Dan komt er ook niets van al die afspraken waarover we het met z’n allen eens zijn. Dan komt er vooralsnog geen 400 miljoen voor de omvorming van de sociale werkvoorziening. Dan staan we met lege handen.”
Rijk wil 2 miljard besparen
Het rijk heeft met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten ( VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie vanWaterschappen een akkoord gesloten over de verdeling van taken en financiën tussen de verschillende overheden.
Met die verdeling van taken is een bedrag gemoeid van 8,5 miljard euro, er zullen voor circa 2 miljard aan bezuinigingen moeten worden verdeeld.
Het akkoord voorziet onder meer in afspraken over bezuinigingen en hervormingen op en van de arbeidsmarkt, de jeugdzorg en de AlgemeneWet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Zo worden de gemeenten afzonderlijk verantwoordelijk voor de nieuweWetWerken naar Vermogen. Daar vallen straks de huidige bijstandswet ( WWB), deWajong ( jonge arbeidsongeschikten) en de Wet SocialeWerkvoorziening ( WSW) onder.
DeWajong blijft slechts bestaan voor die jongeren die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, de sociale werkvoorziening resteert voor die mensen met een indicatie ‘beschut werk’. Die biedt landelijk plaats aan 30.000 mensen. De overgrote meerderheid is aangewezen op de reguliere arbeidsmarkt.
Een stad als Enschede houdt voor 500 mensen een zogeheten beschutte plek over in de sociale werkvoorziening, de stad heeft nu 1.900 aan het werk bij de DCW.
Om de gemeenten met betrekking tot de omvorming van de sociale werkvoorziening financieel tegemoet te komen stelt het rijk landelijk 400 miljoen euro beschikbaar. De gemeenten vrezen echter dat dit bedrag niet toereikend zal zijn. Op 8 juni stemmen de gemeenten tijdens het VNG-congres over het akkoord.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft een speciale website gemaakt over alle aspecten van het bestuursakkoord.
www. tctubantia. nl/bestuursakkoord
Bron: 'Werken naar vermogen' TC Tubantia 27/05/2011
|
