Iedereen heeft recht op toegang

Saskia ter Schegget (56) uit Hengelo adviseert al jaren over de toegankelijkheid van gebouwen voor mensen met een beperking. „Vijftien jaar geleden mocht je blij zijn als je je zegje mocht doen. Nu word je om advies gevraagd.”

Een week geleden zijn Sas­kia ter Schegget en haar partner verhuisd van een huurhuis in de Hasseler Es naar een vrijstaande woning in Slangenbeek. Ze laat het bezoek trots haar grote werkkamer op de begane grond zien. „Vanwege mijn handicap ben ik aangewezen op ‘beneden’. Zo’n aparte hobbyruim­te is handig en makkelijk, vooral als je veel administratie hebt en van knutselen houdt. Dit was pre­cies is wat we zochten.”

Sinds vijftien jaar heeft Saskia ter Schegget een rolstoel. Ze is niet ‘rolstoelafhankelijk’, zoals dat wordt genoemd. „ Als ik naar bui­ten ga of lang moet zitten, dan maak ik er gebruik van. Ik heb ook een scootmobiel, een rollator en een elektrische driewielerfiets. Die fietst, ohhh, die is heerlijk, zo wei­nig kracht kost het.”

Ze wil niet uitweiden waarom ze een rolstoel nodig heeft. Het heeft iets te maken met haar rug, daar­bij blijft het. „Ik praat liever over andere dingen, zaken die ik wel kan. Er zijn bovendien zoveel men­sen met een beperking. Kijk eens in de wereld rond en je komt tot de conclusie dat dat van mij niks voorstelt. Vooral niet doordat ik mobiele hulpmiddelen heb waar­door je wereld groter wordt en je meer mogelijkheden krijgt.
 
Maar ik weet nog dat het ik vreselijk vond, toen ik voor het eerst in een rolstoel moest. Dat was naar de Apenheul in Apeldoorn. Ik had het gevoel dat ik door iedereen werd aangegaapt. Het is een stap die je moet maken. Inmiddels weet ik dat ik mezelf en anderen zou beperken als ik niet van een rolstoel of een scootmobiel ge­bruik maak.”

Saskia ter Schegget wil er eerst een nachtje over sla­pen voordat ze instemt met dit in­terview. „Ik hou helemaal niet van publiciteit. Ik ben liever op de ach­tergrond, dingen regelen zonder dat iemand in de gaten heeft wat en hoe er wordt geregeld.” Dat de Hengelose instemt met het vraag­gesprek komt, omdat zo de toegan­kelijkheid van – openbare – gebou­wen ‘ weer op de kaart wordt ge­zet’. Dat is volgens haar belangrijk, omdat het daar nog aan schort.

„Toegankelijkheid is nog wel eens een ondergeschoven kindje. Als niet- gehandicapte ben je geneigd te denken dat dat goed is geregeld.
Maar toen ik zelf in een rolstoel reed, kwam ik er al snel achter dat het niet zo is. Architecten en bou­wers zijn graag bereid rekening met minder validen te houden, ze weten alleen nog niet hoe en waar zij tegen aan ‘lopen’.” Dan: „Het onderwerp ‘toegankelijkheid’ moet eigenlijk overal en binnen el­ke organisatie in het beleid zitten. Dan wordt het vanzelfsprekend dat er rekening mee wordt gehou­den.

Dat scheelt bovendien in de kosten: je hoeft achteraf geen aan­passingen te doen. Maar organisa­ties zijn log. Het duurt lang, voor­dat ze er bewust van zijn. Het zou ook goed zijn als toegankelijkheid van gebouwen wettelijk wordt ge­regeld, zoals in de Verenigde Sta­ten, Zweden en Australie. En waar­om worden niet alle nieuwe hui­zen zo gebouwd dat ze geschikt zijn voor rolstoelers? Volgens mij vindt iedereen brede deuren en een huis zonder drempels prettig.
Bovendien hoeven mensen dan niet te verhuizen naar een aange­paste woning als ze iets krijgen.”

Vanwege haar rolstoelervaringen besluit Saskia ter Schegget zich in te zetten voor mensen met een handicap. Zo is ze van 1999 tot 2001 voorzitter van de Stichting Gehandicaptenraad Hengelo. Ook is de Hengelose medeoprichter van de gemeentelijke Toegankelijk­heidscommissie Berflo Es. Daar­naast is ze nauw betrokken bij het tot stand komen van het gemeen­telijk toegankelijkheidsbeleid. Ver­der heeft ze de Stichting Integraal Toegangelijk Maatwerk opgericht.

Mede dankzij haar zijn er in Hen­gelo gebouwen toegankelijk ge­bouwd of aangepast. Daarbij gaat het onder andere om Metropool, de bibliotheek, het Rabotheater, museum ’t Heim, het stadskan­toor, huizen van woningcorpora­ties, het ROC en verschillende wijkcentra. Saskia ter Schegget geeft ook gastcolleges, onder meer in het onderwijs. Ze is in Hengelo geboren en heeft een broer en een zus, Vader is technisch hoofdamb­tenaar bij bouw- en woningtoe­zicht van de gemeente en is ook ac­tief als geestelijk raadsman bij het Humanistisch Verbond.
 
Moeder runt het huishouden. „Ik heb een fijne jeugd gehad. We leerden thuis dat niet alles vanzelfspre­kend is, dat je er soms voor moet knokken. We kregen ook mee dat je respect voor anderen moet to­nen’. Ze woont samen en heeft een zoon, een dochter en een kleindochter. Na de ulo wil ze bouwkunde aan de mts doen.

Maar dochterlief in een mannen­wereld, nee, dat vindt haar vader niks. Ze wordt apothekers-assisten­te, ‘een veilig meisjesberoep’. Van­wege haar (rug)beperking moet de Hengelose dat werk opgeven. Via een ‘omweg’ is ze dus alsnog in de bouw beland. „Mijn vader zou er­van opkijken.” Het Rabotheater is volgens haar een voorbeeld van hoe het mis ging met voorzieningen voor min­der validen. ‘Dat gebouw was niet vooraf getoest op toegankelijkheid. Er was dan ook geen plek voor een rolstoel in de zaal en op het balkon. Ongelooflijk. Later hebben ze alsnog voorzieningen gemaakt.

Bij Metropool ging het wel heel mooi, daar waren wij vanaf het be­gin betrokken bij voorzieningen voor rolstoelers. Dat je er vanaf het begin bij bent, is van enorm belang. Want, elke wijziging in een bouwtekening kan betekenen dat de toegankelijkheid in gevaar komt. Het is als rijden op de snel­weg: als je die samen opgaat kun je netjes achter elkaar rijden. Als ie­mand later moet tussenvoegen geeft dat irritatie. Wanneer wij bij het definitieve ontwerp voor een gebouw worden ingeschakeld, is dat te laat.”

Haar vrijwilligerswerk wordt ge­waardeerd, want tijdens de lintjes­regen op 29 april jl. krijgt ze in het stadhuis een lintje en wordt ze be­noemd tot Lid in de Orde van Oranje- Nassau. „ Daar had ik nooit rekening mee gehouden. Er zijn zo­veel mensen die meer doen dan ik. Dat lintje ervaar ik als een stuk­je waardering voor wat ik doe. Dat is leuk.” Ze voelt zich als adviseur serieus genomen door haar ge­sprekspartners: overheden, aanne­mers, woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars.

„Of je een se­rieuze gesprekspartner bent, ligt aan jezelf, hoe je je opstelt. Ik ben geen barricadetype, maar als ik er­gens voor sta, knok ik er voor. En ik stel me niet afhankelijk op, praat gewoon mee.” In de loop der jaren is de toegankelijkheid van – openbare – gebouwen weliswaar verbeterd, maar de strijd is nog niet gestreden. „We houden de vinger aan de pols. Mijn grootste wens is dat toegankelijkheid van­zelfsprekend is, dan zit mijn le­venswerk er op.”
Door: Harry Gerritsma

Saskia ter Schegget voor poppodium Metropool waar de toegankelijkheid voor minder validen goed is geregeld.
Foto: Robin Hilberink