Met ADHD niet bij voorbaat kansloos

Speciaal beroepsonderwijs haalt ook de positieve kanten van een beperking naar boven

Is het mogelijk om gewoon te werken als je ADHD hebt? Nee en ja. Als je maar een werkomgeving vindt die bij je past. Maar vooral: als je maar gelooft in jezelf.

Er zijn genoeg bekende Ne­derlanders met ADHD.
Neem cabaratier Jochem Myer, schrijver Bart Cha­bot, radiopresentator Dave Don­kervoort ( bijgenaamd ADHDave) en topkok PierreWind.
Dat zij soms stuiterend door het leven gaan is geen probleem; drukte is hun handelsmerk. En Jochem Myer vol ADHD-zelfspot op het podium, dat is lachen.
Maar ‘onbekende’ Nederlanders met ADHD hebben wél nogal eens problemen op hun werk, blijkt uit onderzoek.
Ze kunnen zich doorgaans moeilijk concentre­ren, snel uitgekeken op hun taken, impulsief, chaotisch - het is maar een greep uit de veelvoorkomende karaktertrekken van ADHD die niet altijd door iedereen worden gewaardeerd.

Toch betekent een stoornis niet au­tomatisch dat je kansloos bent op de arbeidsmarkt.
Het is alleen de kunst om met je specifieke gedrags­kenmerken te leren omgaan en een werkomgeving te vinden die bij je past, stelt Eega, centrum voor speciaal beroepsonderwijs in Deventer. Capaciteiten komen het best tot hun recht als je ze op het werk zelf indeelt: een schilder met ADHD kun je beter loslaten op een grote wand, dan kan zijn colle­ga met dunne raamspijlen aan de slag.

Vergeet overigens niet dat AD­HD’ers over specifieke positieve vaardigheden beschikken, bena­drukken ze bij Eega.
Zij kunnen snel denken, handelen en beslis­sen, goed verbanden leggen, hyper­focussen, zijn creatief en spontaan en hebben een flinke drive.
Deze eigenschappen kunnen juist in een werksituatie goed van pas ko­men.
Een positieve ontwikkeling is vol­gens Eega dat een groeiend aantal werkgevers wil meedenken over geschikt werk voor mensen met ADHD. „Veel werkgevers hebben iemand met ADHD of een andere beperking in de familie. Die zijn vaak best bereid zo iemand een kans te geven”, is de ervaring van Ronald Hulst van Eega. „Het is dan wel zaak om eerlijk te zijn”, vult Jurgen Stavast aan. „ Zo’n werkgever heeft er niets aan als wij alleen maar zeggen ‘dat het zo’n leuk joch is’. Je zult in alle openheid moeten vertellen wat ie­mand kan en wat niet.”

Eega, ooit in Borne gevestigd, heeft meer dan twintig jaar erva­ring met jonge volwassenen met onder meer ADHD en autisme.
De cliënten komen overal van­daan, waaronder Twente en de Achterhoek. Voor ze bij Eega te­rechtkwamen zijn ze in het onder­wijs vaak al op verschillende fron­ten stukgelopen, schetst psycho­loog / behandelingscoördinator Sta­vast. „ ADHD’ers hebben grote moeite zich te voegen in het sys­teem, met het gevaar dat ze vaak worden gezien als onaangepaste en hinderlijke individuen.
Maar een beperking staat los van intelli­gentie.”
Daar komt bij dat het onderwijs in ons land volgens hem misschien wel te samenwerkingsgericht is en ook te veel is gebaseerd op zelfstu­die en plannen. „Daar kweken we onze eigen uitvallers mee.”

Vrijwel alle jongeren die bij Eega komen hebben al veel frustraties en teleurstellingen in hun leven meegemaakt. „We beginnen altijd met uitdeuken”, vertelt Hulst.
„Daarna is het zaak om volledig te accepteren wie en wat je bent.
Hoe kun je met je persoonlijke kenmerken toewerken naar een baan? Soms zijn er ezelsbruggetjes om iemand in een structuur te per­sen zonder dat zijn beperking een last wordt.”

Een mooi voorbeeld is een jonge Hengeloër met ADHD.
Uitgeval­len op het ROC, ontdekte Eega dat hij een bovenmatige aanleg heeft voor alarminstallatietechniek. Hij kreeg bij Eega een opleiding, maar het zoeken naar de juiste plek was nog een hele klus.
Inmiddels werkt hij bij een klein installatiebe­drijf in Nijverdal, waar zijn werkge­ver hem de structuur biedt die hij nodig heeft.
Hij staat om 3 uur op, zit een uur achter de computer om rustig aan de dag te beginnen en meldt zich klokslag half 5 bij het busje dat de werknemers naar hun klussen brengt. ’ s Middags om 16 uur terug, elke dag. Hij heeft zijn ritme gevonden.
En wordt gewaar­deerd om wat hij kan.

‘ Veel bereidwillige werkgevers hebben zelf een ADHD’er in de familie’
_{door Anja Kruise}

  
Werknemers met ADHD hebben baat bij structuur. Een organizer kan die bieden.
foto DTCT

_{Bron> "Met ADHD niet bij voorbaat kansloos "TC Tubantia 15/03/2011}