Onderwijsinspecteurs grijpen niet snel in. Maar áls ze negatief beoordelen is de schok altijd groot. Dat ondervond Het Mozaïek in Enschede. De school voor speciaal onderwijs kreeg in 2008 het predicaat ‘zeer zwak’, maar leerde van haar fouten. ‘Achteraf concluderen we dat Het Mozaïek er beter van is geworden’, zegt directeur Joke van Driel.
De exacte datum staat haar niet meer helder voor de geest, het was vlak na de zomervakantie in 2008. Toch herinnert Joke van Driel zich het inspectiebezoek nog als de dag van gisteren.
Vanaf de eerste handdruk overviel haar een wat vreemd gevoel.
„Tot dan toe waren de contacten met de inspectie altijd goed geweest. Maar dit keer viel me op dat de dames en heren kritischer en onderzoekender waren. Zakelijker ook. Ze vroegen meer dóór vond ik.”
Directeur Van Driel had een naar voorgevoel. Niet ten onrechte, zo bleek ’s avonds. De bestuursmanager van de Stichting Scholengroep Twente Speciaal (het schoolbestuur waar Het Mozaïek ondervalt, red.) belde. De inspectie gaat niet akkoord, was zijn mededeling. Het Mozaïek krijgt een slechte beoordeling.
Die klap kwam hard aan bij bestuur, directie, leerkrachten en ouders. Onbegrip en onzekerheid overheersten. De nog jonge school voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar met psychiatrische problemen wist dat er kinderziektes te overwinnen waren, maar dacht dat ze op de goede weg was. „Het was een klap in ons gezicht.”
In oktober kreeg Het Mozaïek de schriftelijke rapportage van de ‘onderwijskeurmeesters’. De school kreeg het predicaat ‘zeer zwak’. De lijst van kritiekpunten was niet mals. Het onderwijs op Het Mozaïek was van een zeer zwakke kwaliteit. De systematiek van de leerlingenzorg schoot ernstig tekort. De kwaliteitszorg was onvoldoende. Het onderwijsleerproces haperde. Maar bovenal: de school kon haar opbrengsten niet aantonen.
„Met dat laatste wordt bedoeld dat een school per leerling een einddoel moet noteren. Dat doel kan doorstroming naar de havo zijn. Of bijvoorbeeld het verbeteren van het leestempo. Wij gebruiken de Cito-toetsen, waarin we het niveau van de kinderen testen. Maar we beschreven geen doelstellingen, bijvoorbeeld dat tachtig procent havo moet scoren en tien procent vmbo. Omdat die doelen niet duidelijk genoeg op papier stonden, was de school ook lastig te beoordelen. Althans, het was niet duidelijk of we onze vooraf gestelde doelen haalden”, legt sectordirecteur Chiel Daanen van het schoolbestuur SSTS uit.
De kritiek kwam aan. „We zaten in die tijd midden in een veranderingsproces. De school maakte de omslag van zorgschool naar een school met zorg. De verandering zit ’m in de nuance. Bij een zorgschool ligt sterker de nadruk op de zorg voor onze kinderen met een psychiatrisch probleem. Veel leerlingen zijn autistisch of angstig en hebben een duidelijke structuur nodig. De onderwijsinspectie vond dat we goed waren in de zorg voor leerlingen, maar we moesten meer naar de prestaties kijken.”
Chiel Daanen maakt het team van Het Mozaïek geen verwijten. „De aansturing van onze kant was niet goed.
Wij zijn dus als de bliksem aan de slag gegaan om die vertaalslag te maken. Daar waren we trouwens al volop mee bezig, maar het tempo lag blijkbaar te laag.”
„Hoe we dat vorm gaven? We hebben ons handelingsplan zichtbaar gemaakt. Doelen omschreven. Ons hele zorgsysteem doorgelicht. De leerkrachten bagage gegeven om doelen te formuleren. In feite hebben we alle kritiekpunten van de inspectie één voor één bij de horens gevat en aangepakt”, vertelt Daanen. De locatie van Het Mozaïek aan de Meeuwenstraat bestond in 2008 nog maar twee jaar. Deels is dat volgens Van Driel en Daanen een verklaring voor wat de school overkwam. „We willen ons daar niet achter verschuilen. Maar het was wel zo. Het onderwijsprogramma en de leerlingenzorg waren nog niet honderd procent voor elkaar”, zegt Chiel Daanen.
Hij legt uit dat Het Mozaïek in het jaar 2000 begon met veertig leerlingen. In tien jaar tijd groeide de opleiding naar 500 kinderen. Die zijn verdeeld over zes vestigingen in Twente. De school stak er veel energie in om de explosieve groei - met bijbehorende huisvestingsproblemen - in goede banen te leiden.
Achteraf vindt Chiel Daanen dat de school vooral beter is geworden door het kritisch volgen door de onderwijsinspectie. „We hebben in anderhalf jaar bereikt waar we anders drie jaar over hadden gedaan. Dat vind ik een goede prestatie van iedereen. Het is vooral op eigen kracht gelukt. De inspectie kwam wel regelmatig langs en we kregen tussenrapporten.”
Op 3 juni van dit jaar raakte Het Mozaïek definitief verlost van het etiket ‘zeer zwak’. De school scoort nu een voldoende. Dat hebben ze gevierd met een dinertje voor het personeel. Scholen zijn vaak zeer bevreesd voor een slecht rapportcijfer van de inspectie, omdat het hun imago schendt.
Een bezoedelde naam is antireclame en dat kan gaan rondzingen in de stad. Om die reden liepen noch SSTS noch Het Mozaïek publiekelijk te koop met de negatieve beoordeling door de inspectie.
„We zijn naar de ouders van onze leerlingen vanaf het eerste begin wel open geweest”, vertelt sectordirecteur Chiel Daanen van SSTS.
„Iedereen kreeg een brief met het nieuws mee naar huis. De reacties vielen ons enorm mee. Eigenlijk hadden we meer kritische vragen verwacht. Voor zover ouders al reageerden, uitten ze hun verbazing en onbegrip. Ouders waren zelf wel tevreden over school.
Daar hoort een verklaring bij. Veel ouders hebben een lange weg afgelegd voor hun kind hier op school terechtkwam. Onze leerlingen zijn vaak eerst stukgelopen in het reguliere onderwijs. Ze zijn enorm blij als zoon of dochter weer prettig in zijn vel zit op een nieuwe school.”
Voorzitter Daisy Peterinck van de ouderraad bevestigt dit. „Er zijn zeker geen leerlingen van school gehaald na het negatieve oordeel door de inspectie. Persoonlijk was ik vooral verbaasd over de slechte beoordeling.
Mijn eigen zoon zat eerst op een andere school, maar was daar niet op zijn plek. Hij had een achterstand van twee jaar toen hij op Het Mozaïek kwam. In één jaar tijd was hij op het niveau gebracht dat bij zijn leeftijd hoort.”
Daisy Peterinck bemerkte geen grote veranderingen tussen de periodes waarin de school ‘zeer zwak’ was en daarna. „Over nieuwe handelingsplannen en individuele leerdoelen heb ik persoonlijk weinig gehoord. Dat hoort meer bij de interne procedures van school. Wel is de communicatie van school met ouders duidelijk geïntensiveerd. We krijgen vaker een briefje mee of er komt een telefoontje. Dat is heel fijn. Het Mozaïek is een regionale school en veel leerlingen komen met een busje. Er is dus geen dagelijks direct contact met school.”
Door: Josien Kodde
|
