Zwakbegaafde dieper in problemen door drugsgebruik

Licht verstandelijk gehandi­capte jongeren lopen meer risico’s bij overmatig drank­en drugsgebruik dan hun normaal begaafde leeftijdge­noten.

Henk (20) is licht verstan­delijk gehandicapt. Hij drinkt graag alcohol. Vrijdagmiddag begint hij met drie biertjes, ’s avonds ko­men er daar nog een stuk of zes bij en ’s nachts nog eens drie. Zaterdag herhaalt dat zich, waarbij de biertjes vaak worden vervan­gen door breezers, Malibu’s, of mixdrankjes. En zondag mag Henk na zijn voetbalwedstrijd ook graag nog in een biertje happen. Henks drankgebruik wijkt daar­mee niet veel af van dat van me­nig drinkende, normaal begaafde leeftijdgenoot. Maar de kans dat hij problemen ontwikkelt is wel veel groter, blijkt uit onderzoek van het Kenniscentrum het Trimbos-instituut.

„ Aan mensen met een licht ver­standelijke handicap zie je meestal niks, maar ze hebben moeite mee te komen”, zegt Trimbos-onder­zoeker Els Bransen. „ Ze hebben veel ervaring met falen en sociale uitsluiting en daardoor heel wei­nig zelfvertrouwen. Dat vertaalt zich in depressies en gedragspro­blemen. Alcohol en cannabis brengt ze nog verder in de proble­men: het dag- en nachtritme ver­andert, op werk en school preste­ren ze nog minder en zo gaan ze verder de vernieling in”, vat ze sa­men.

Het is niet bekend hoeveel jongeren met een verstandelijke beperking problematisch drank­en drugsgebruik vertonen. Ook niet of het aantal toeneemt. Maar Dirk Verstegen van het Kenniscen­trum Licht Verstandelijk Gehandi­capten verwijst naar de signalen die hij krijgt van de behandelcen­tra.

Daar hebben ze wel de indruk dat er een toenemende afhankelijk­heid van drank en drugs te zien is onder de bewoners. Met alle gevol­gen van dien. „Het zet extra druk op de behandeling. Iemand die verslaafd is is moeilijk te behande­len, die houdt de medewerker op afstand. De hulpverlening komt niet op gang.”

Verstegen tekent daarbij aan dat verstandelijk beperkten soms beïn­vloedbaar zijn: verkeerde ‘vrien­den’ vinden in hen vaak een gewil­lig slachtoffer. „ Ze willen erbij ho­ren en denken dat dat kan door vriendschap te kopen. Als ze dan horen dat iemand zijn tv kwijt is geven ze die van henzelf weg. Zo van: als ik die geef, vindt hij mij aardig.”

Als die vriendschap vervolgens geen werkelijkheid blijkt is dat een nieuwe reden voor een geschon­den zelfbeeld. Daarmee lijkt een vlucht in drank en drugs soms voor de hand te liggen. Maar vol­gens Els Bransen gaat het bij het drugs- en alcoholgebruik lang niet altijd om een ‘ vlucht’. „ Het hoort erbij. Alcohol en drugs horen bij de jeugdcultuur, dat is voor hen niet anders dan voor normaal be­gaafden.”

Het probleem bij de aanpak van het drank- en drugsgebruik in in­stellingen is dat niet iedereen die daar werkzaam is het gebruik even hard veroordeelt. Waar in sommi­ge instellingen helemaal niet ge­dronken en geblowd mag worden, daar vinden ze in andere dat gematigd alcohol- en drugsgebruik ‘moet kunnen’. Terwijl Bransen er net als Verstegen van overtuigd is dat behandeling en gebruik van middelen niet samengaan.

‘Iemand die verslaafd is is voor de hulpverlener moeilijk te behandelen’

Speciale aanpak jongeren met laag IQ
Licht verstandelijk ge­handicapte jongeren lijden zo vaak onder hun eigen alcohol- en drugs­gebruik dat het Trimbosinstituut een apart programma ontwierp om te voorkomen dat ze ermee be­ginnen. Dat heeft het Kennisinsti­tuut bekendgemaakt. Uit onderzoek blijkt dat deze jon­geren veel vaker ontsporen dan normaal begaafde jongeren die al­cohol en drugs gebruiken. Op zich gebruiken ze deze middelen niet vaker dan normaal begaafden, maar door hun psychische gesteld­heid zijn de effecten vaak veel in­grijpender.

Het programma pro­beert onder meer met een motiva­tietraining voor de jongeren, voor­lichting aan hun ouders en ook kennisbevordering van hulpverle­ners ‘problematisch middelenge­bruik’ te voorkomen.
Het programma is vooral gericht op jongeren met een IQ tussen de 50 en 85 die veelal lijden aan bijko­mende psychische aandoeningen en door drinken en blowen vaak nog dieper in de problemen ko­men. Het nieuwe programma volgt op een onderzoek naar het al­cohol- en drugsgebruik dat werd ingesteld nadat vanuit de geeste­lijke gezondheidszorg de alarmbel werd geluid.

Uit dat onderzoek on­der 760 jongeren tussen de 12 en 25 jaar bleek dat in instellingen het gebruik van drugs en alcohol het hoogst is. Dat is opmerkelijk, om­dat altijd werd aangenomen dat juist de jongeren met meer vrij­heid zich vaker aan drank- en drugsgebruik zouden overgeven.
<sub>door Koos van Wees

Bron> TC Tubantia 19/07/2010</sub>